Geologie

De bodem van Winterswijk is geologisch uniek voor ons land. Lagen uit verschillende perioden komen op een relatief klein gebied aan de oppervlakte.

De geologische afdeling geeft hiervan een mooi beeld en toont verscheidene bijzondere vondsten, zoals voetsporen van sauriërs uit de Muschelkalk, een prachtige collectie schelpen, koralen, haaientanden, enz. uit het Mioceen, Walvissen lieten hun wervels achter in de voormalige groeve F.O.W..

Uit de zandwinning het Hilgelo bij Winterswijk kwamen botten van mammoet, wolharige neushoorn, rendier oeros, enz. uit de ijstijd

Naast een mooie collectie noordelijke, zuidelijke en oostelijke zwerfstenen is er een uitgebreide studiecollectie die op aanvraag, per e-mail aan de beheerder van de geologische afdeling (zie bij de ‘links’) kan worden geraadpleegd.

Winterswijkse Steengroeve open dagen

Georganiseerd door de afdeling Winterswijk van de Nederlandse Geologische Vereniging.

Data: uitsluitend de 1^e zaterdagen van april t/m november van 09.00-16.30 u.

In 2011 dus: 2 apr., 7 mei, 4 juni, 2 juli, 6 aug.,3 sept., 1 okt., 5 nov.

Kosten: vrijwillige bijdrage.

Aanmelding:

Tenminste één week voor de gewenste bezoekdatum met inschrijfformulier.

Dit inschrijfformulier kan ook schriftelijk worden aangevraagd, onder bijsluiting

van een aan uzelf geadresseerde en gefrankeerde enveloppe, bij:

(NB Gewijzigd adres)

VVV-ANWB Markt 17, 7101 DA WINTERSWIJK

Richtlijnen:

1 Het ontvangen formulier vult u volledig in en stuurt u terug naar VVV-ANWB.

2 Geen toegang voor kinderen onder 8 jaar. Voor elke bezoeker ouder dan 16 jaar dient een apart formulier te worden ingevuld.

3 Per open dag en per volwassene een apart formulier invullen, extra formulieren mogen door u worden gekopieerd.

4 U ontvangt geen bevestiging.

5 Het dragen van een veiligheidshelm is verplicht. Men dient in principe zelf voor een veiligheidshelm te zorgen, deze mag niet ouder zijn dan 5 jaar en dient voorzien te zijn van een CE-keur. Fietshelmen, paardrijcaps e.d. zijn niet toegestaan. Er is een beperkt aantal huur- of koophelmen aanwezig.

6 Men dient zelf te zorgen voor een hamer en beitel en andere noodzakelijke attributen

7 Men tekent op het inschrijfformulier voor het aanvaarden van eigen verantwoording. Hierdoor kunnen organisatoren en/of bedrijf niet aansprakelijk worden gesteld voor schade, van welke aard dan ook.

Wat kunt u er vinden?

Van de Winterswijkse steengroeven in de Muschelkalk is er nog één in exploitatie. Deze is alleen te bezoeken tijdens één van de open dagen, of door deelname aan een excursie. Tijdens de open zaterdagen is er wel toezicht, maar geen begeleiding of explicatie. Doordat per jaar ongeveer 100.000 ton kalksteen ontgonnen wordt, ontstaan er steeds wisselende situaties en kansen.

Mineralen: vrij algemeen zijn pyriet, galeniet, calciet en coelestien, minder algemeen zijn markasiet, zinkblende, strontianiet en gips.

Fossielen: vrij algemeen zijn schelpafdrukken, sporen van kreeftachtigen, visschubben en pootafdrukken van sauriërs, zeldzamer zijn ceratieten (ammonietachtigen), vissen en skeletdelen van sauriërs.

Tektoniek: er zijn enkele interessante geologische verschijnselen in de groeven waarneembaar. De lagen duiken onder een helling van ongeveer 11º in noordelijke richting weg. In de wanden zijn breuken met een verticale verschuiving van het kalksteenpakket van soms enkele meters te zien. Verder zijn de verschijnselen diaklazen, sleuring, krimpscheuren en golfribbels aanwezig.

De geologische afdeling van Museum Freriks geeft u een goed beeld van wat er in de Steengroeve voor moois te vinden is, een bezoek vooraf aan het museum is een goede voorbereiding voor een bezoek aan de groeve.

Geologische excursies in Winterswijk

Winterswijk is de enige gemeente in Nederland waar de ongeveer 240 miljoen jaar oude afzettingen van de Muschelkalk aan de oppervlakte voorkomen en worden ontgonnen. De Afdeling Winterswijk van de Nederlandse Geologische Vereniging organiseert in 2011 vier excursies naar de steengroeve in Ratum.

Deze worden gehouden op de zaterdagen 16 en 30 juli en 13 en 20 augustus. Aangezien het aantal deelnemers per excursie beperkt moet blijven tot ongeveer vijftig personen, is vooraanmelding noodzakelijk. Men kan zich schriftelijk voor een excursie opgeven bij:

W. Peletier, Zuilenesstraat 11 7101 BA WINTERSWIJK.

Op de enveloppe graag de vermelding “Steengroeve”.

De kosten bedragen € 10,- per persoon (volwassenen en kinderen). In dit bedrag zijn begrepen:

1 toegang tot Museum Freriks, Frerikshof 11, 7103 CD Winterswijk

2 een consumptie,

3 het boekje “De Winterswijkse Steengroeve” (bij meerdere deelnemers per gezin eventueel te vervangen door “Geologische Excursiegids voor Winterswijk” of twee ansichten van de groeve en vondsten),

4 diavoordracht,

5 begeleiding in de steengroeve.

Deelnemende kinderen dienen minimaal 8 jaar te zijn.

Het programma is als volgt:

12.30 - 13.00 uur Ontvangst, betaling van de excursiekosten, gelegenheid de geologische afdeling van het museum te bekijken;

13.00 - 13.20 uur Rit naar het koffie- en theeterras Steengoed, Wesselerweg 3, 7106 CA Winterswijk-Ratum, tel. 0543 562492. Afstand ca. 6 km. De tocht geschiedt met eigen vervoer. Voor niet-autobezitters is er altijd wel voldoende gelegenheid om met anderen mee te rijden.

13.20 - 14.20 uur diavoordracht, waardoor de deelnemers inzicht in de

materie krijgen.

14.20 - 16.15 uur bezoek aan de steengroeve. Veiligheidshelm is verplicht. Leenhelmen zijn beschikbaar.

Deelnemers dienen zich in de groeve strikt te houden aan de aanwijzingen van de excursieleider(s).

In de groeve kan gezocht worden naar

1 diverse mineralen als pyriet, galeniet, calciet, coelestien en strontianiet;

2 fossielen als schelpafdrukken, voetsporen van sauriërs, visresten e.d.,

3 enkele geologische verschijnselen zijn in de groeve waar te nemen als breuken, verschuiving, diaklazen.

Bij de opgave dient vermeld te worden:

1 de gewenste excursiedatum;

2 het aantal volwassen deelnemers en het aantal kinderen met hun leeftijden,

3 duidelijke vermelding van naam, adres, e-mailadres en telefoonnummer.

Museum Freriks is te bereiken zoals bij op pagina "Contact" is aangegeven, onder: "Bereikbaarheid". Achter het Hotel Frerikshof is een parkeerplaats. Van hier loopt men achter het hotel langs via het gravelpad tussen de bomen naar Museum Freriks, ingang over het bruggetje.

De noodzakelijke attributen als een stevige hamer, een steenbeitel, laarzen, een loep, inpakpapier dienen de deelnemers zelf mee te nemen. Fotografen zullen zeker aan hun trekken komen. De gelaagde afzettingen en de meer dan dertig meter hoge wanden, de niveauverschillen waarop de ontginning plaatsvindt, zorgen voor een zeer fotogeniek, eigenlijk on-Nederlands landschap.